GUT'a son..
GUT'a son..
Ürik asiti düşüren bu besinler gut tedavisine yardımcı oluyor
Gut hastalığı genellikle "Kralların Hastalığı", "Zengin
Hastalığı" ya da "Damla Hastalığı" olarak biliniyor.
Eklemlerde ani şekilde gelişen, ağrı, kızarıklık, şişlik ve
hassasiyete neden olan bu hastalık, mikrobik özellik taşımıyor.
Acıbadem Maslak Hastanesi Romatoloji Uzmanı Prof. Dr. Nuran
Türkçapar, "Bu hastalık nedeniyle genellikle ayağın
başparmağı tutulur, ancak diz, ayak bileği, dirsek, el parmağı
eklemleri de etkilenebiliyor. Erkeklerde kadınlara göre daha fazla
görülür, ancak menopozla birlikte kadınlarda da hastalığa yatkınlık
artar. Şişmanlamamak, kahve tüketmek, C vitamini almak, kiraz yemek
vücuttaki ürik asit seviyesini düşürerek ilaç tedavisine yardımcı
olur, ancak gut ataklarını önlemez" diyor.
Gut hastalığı hakkında en sık sorulan soruları yanıtlayan Prof.
Dr. Nuran Türkçapar, bu konudaki son bilgileri ve hastalığın
tedavisinin nasıl yapıldığını şöyle anlatıyor:
GUT HASTALIĞININ BELİRTİLERİ
" Akut gut atağı, genellikle gece yarısı veya sabaha doğru ayak
birinci başparmağında (veya tutulan eklemde) şiddetli ağrı, şişlik,
kızarıklık, hassasiyet ve ısı artışıyla başlıyor.
" Eklemdeki ağrı ve hassasiyet o kadar şiddetli olur ki, hasta
üzerine basamaz, hareket ettiremez, ayakkabı giyemez hatta yorganın
bile değmesini istemez.
" Ağrı ilk 12-24 saat içinde daha da şiddetleniyor.
" Atak birkaç gün ile bir kaç hafta içinde (ortalama bir hafta)
kendiliğinden geçiyor. Bazen o eklemde daha azalmakla birlikte
birkaç hafta daha rahatsızlık kalabiliyor.
" Gut, tedavi edilebilir bir hastalıktır. Etkin bir tedavi ve
diyetle gut ataklarının önüne geçmek mümkündür. Gut, çoğunlukla,
metabolik sendromun da bir parçasıdır. Kolesterol, trigliserit
yüksekliği (hiperlipidemi), yüksek tansiyon, aterosklerotik kalp
hastalığı, diyabetes mellitus gibi hastalıklarla birlikteliği
fazladır.
GUT HASTALIĞININ SEBEPLERİ
" Eklemde biriken ürat kristalleri, inflamasyon oluşturarak gut
atağına neden oluyor.
" Kanda ürik asit seviyesinin yükselmesiyle, ürat kristalleri
oluşuyor.
" Ürik asit, pürinlerin (doğal olarak vücudumuzda bulunduğu gibi,
sakatatlar, et, hamsi ve ringa gibi bazı balıklar, kabuklu deniz
ürünleri, kuşkonmaz ve mantar gibi bir çok yiyecekte de bulunan bir
maddedir) yıkılmasıyla ortaya çıkıyor.
" Normalde ürik asit kanda çözünüyor ve böbrekler yoluyla idrarla
atılıyor. Fakat bazen vücudumuz çok fazla ürik asit üretir veya
böbreklerden atılımı azalabilir.
" Ürik asit kristalleri, iğne ucu gibi iki ucu keskin yapıdaki
kristaller şeklindedir; eklemde veya çevresindeki dokuda birikerek
inflamasyona ve ağrıya neden olurlar.
AŞIRI ALKOL GUT RİSKİNİ ARTIRIYOR
-Aşırı alkol tüketimi, et ve sakatat ağırlıklı beslenmek önemli
bir neden.
- Belli hastalıklarda gut gelişimi daha fazladır. Kontrolsüz kan
basıncı, diyabet, yüksek yağ ve kolesterol seviyeleri, ateroskleroz
(damar sertliği) bunlar arasında yer alıyor.
-Tiyazid grubu diüretikler (idrar söktürücüler), kanı sulandırması
amacıyla alınan düşük doz aspirin (üratın idrarla atılımını
engeller), organ nakli tedavisinde organın atılımını önleyen bazı
ilaçlar, lösemi tedavisinde kullanılan ilaçların yanısıra, yoğun
hücresel yıkımla aşırı ürat üretimi de hastalığın nedenleri
arasında yer alıyor.
-Eğer anne, baba ve kardeşler gibi birinci derece akrabalardan
herhangi birinde gut hastalığı varsa, bu hastalığın o kişide
görülme riski artıyor. Gut hastalığında çoklu genetik yatkınlık söz
konusudur.
-Kadınlarda ürik asit seviyesi, erkeklerden daha düşüktür. Ancak
menopozdan sonra kadınlarda da ürik asit seviyesi yükselir ve gut
riski artar. Erkeklerde 40-50'li yaşlarda başlarken kadınlarda daha
ileri yaşlara kayar.
-Nadir görülen bazı genetik hastalıklar (Lesch Nyhan sendromu
gibi).
GUT NELERE SEBEP OLUR?
" Gut tedavi edilmezse daha ciddi durumlara neden olabiliyor.
Tuttuğu eklemlerde ve çevre dokularda (tendon ve sinir basısı gibi)
hasara yol açıyor.
" Yılda birkaç kez gut atakları tekrarlayabiliyor.
" Tedavi edilmeyen gut hastalığında, ürat kristalleri cilt altında
toplanarak tofüs denilen nodüllere neden oluyor. Bu nodüller
sıklıkla el, ayak, parmakları, kulak sayvanı, dirsek, aşil tendonu
ve ayak tabanında birikiyor. Tofüsler, genellikle ağrısızdır; ancak
bası bulgusu veya tendonlarda ve kemikte hasara neden oluyor.
Böbrek taşı, ürat nefropatisi (böbrek fonksiyonunda bozulma) gibi
hastalıklara neden olur.
GUT TANISI NASIL KONUR?
" Eklem sıvısının incelenmesinde mikroskopta mono-sodyum ürat
kristallerinin görülmesi gut tanısında önemlidir.
" Kan testleri; ürik asit seviyelerine bakılabilir ancak gut tanısı
koydurmaz. Atak sırasında normal hatta düşük bile olabilir. Kan
şekerine ve lipid düzeylerine bakılabilir.
GUT TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
Gut tedavisi atak ve atak dışı tedaviler olmak üzere iki
aşamalıdır. Tedavinin amacı gut ataklarının ve komplikasyonlarının
önlenmesidir.
-Akut gut artriti geliştiğinde ağrı ve inflamasyonu gidermek için;
steroid olmayan ağrı ve inflamasyon giderici ilaçların (naprosin,
diklofenak, indometazin gibi tedaviler) mide korunarak verilmesi
gerekiyor. Kolşisin tablet günde 3 veya 4 adet (6-8 saat ara ile)
alınabilir. Altta yatan koroner problem veya böbrek fonksiyon
bozukluğu gibi yandaş hastalık durumlarında kortikosteroid,
tercihen eklem içine enjeksiyon veya düşük doz ağızdan
kullanılabilir.
-Gut komplikasyonları ve atak gelmesini önlemek için; ürik asit
üretimini azaltan ilaçlar; allopurinol ve febuxostat (allopurinolü
tolere edemeyen hastalarda Sağlık Bakanlığınca karşılanıyor)
kullanılabilir. Allopurinolün, kan hücrelerinde azalma ve cilt
döküntüsü, yan etkilerine neden olabilir. Düşük doz kolşisin
kullanımının (günde 1-2 tablet), gut ataklarını azalttığını
gösteren çalışmalar vardır.
-Ürik asit atılımını artıran ilaçlar; probenesid - vücuttan
böbrekler yoluyla ürik asit atılımını artırır. Döküntü, mide ağrısı
ve böbrek taşı gibi yan etkileri olabilir.
Yaşam stili ve diyet konusunda neler
önerilebilir?
-Günde 8-16 bardak su içilmeli veya eş değeri sıvı (2-4 litre)
alınmalı.
-Alkolden kaçınmalı (özellikle bira),
-Kilo kontrolü çok önemli,
-Orta miktarda protein tüketilmeli ve pürinden zengin gıdalara
dikkat edilmeli, doymamış yağ tüketilmeli-doymuş yağlardan
kaçınılmalı,
-Günlük et, balık ve kümes hayvanlarından 113-170 gramı
geçmemeli.
AKŞAM İNTERNET SİTESİ